Czepce


Czepiec z kryzą, tzw. brodą, XIX w., Dolny Śląsk
Czepiec z kryzą, tzw. brodą, XIX w., Dolny Śląsk

        Kolekcja czepców dolnośląskich (ok. 320 zabytków), w większości pochodzących z XIX w., stanowi cenny materiał porównawczy, który może być wykorzystany do studiów historycznych i kulturowo-obyczajowych. Przepych tych czepców, szytych z kosztownych tkanin i bogato zdobionych, świadczył o zamożności właścicielek. Przynajmniej jeden czepiec musiała mieć każda mężatka, ale zamożniejsze kobiety miewały po kilka takich nakryć głowy. Zazwyczaj starannie przechowywane i nieprzerabiane, stanowiły swoistą lokatę kapitału. Z tego też zapewne powodu zachowały się w stosunkowo dobrym stanie i w dużej liczbie w porównaniu do innych części odzieży.

Czepiec jednoczęściowy, XIX w., Dolny Śląsk
Czepiec jednoczęściowy, XIX w., Dolny Śląsk

        Ze względu na krój czepce dolnośląskie można podzielić na trzy podstawowe grupy: jednoczęściowe - szyte z jednego kawałka materiału o kształcie zbliżonym do trójkąta, dwuczęściowe - składające się z denka i otoku oraz trzyczęściowe - uszyte z jednego płata środkowego i dwóch bocznych (nausznicowych). Użytym do ich wykonania materiałem mógł być jednobarwny jedwab, aksamit, wełna, wzorzysty brokat, płótno bawełniane lub lniane oraz tiul. Niektóre usztywniano tekturą lub płóciennym sztywnikiem, inne miały tzw. brodę, czyli czarną koronkę silnie nakrochmaloną, ułożoną w drobne pliski i usztywnioną drutem; jeszcze inne obszyte były futerkiem, co świadczy o tym, że noszono je w zimie.

Czepiec trzyczęściowy, XIX w., Dolny Śląsk
Czepiec trzyczęściowy, XIX w., Dolny Śląsk

        W zdobnictwie czepców znalazły zastosowanie złote i srebrne nici, cekiny, szkiełka, kamyki, koraliki - wykorzystywane do wykonania pięknych haftów o motywach roślinnych, a także różnego rodzaju koronki, tasiemki, wstążki - te ostatnie przyczepiane najczęściej z tyłu w formie kokardy. Wszystkie czepce uszyte zostały ręcznie, większość jednak przez wyspecjalizowane czepkarki.


Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Partnerzy medialni