Formy piernikarskie


Forma piernikarska, 1875, Dolny Śląsk
Forma piernikarska, 1875, Dolny Śląsk

        Zachowane w zbiorach Muzeum rzeĄbione formy piernikarskie potwierdzają znaczenie Dolnego Śląska jako regionu ważnego w historii rozwoju tego rzemiosła, przy czym najbardziej znanymi ośrodkami były miasta Wrocław, Brzeg, Nysa, Świdnica, Bardo, Nowa Ruda. Zdecydowana większość form z liczącego ok. 250 zabytków zbioru, pochodzi z dolnośląskich muzeów regionalnych, co pozwala określić je jako miejscowe. Wiele z nich świadczy o wysokim poziomie tutejszego snycerstwa i daje podstawy do stwierdzenia, iż cały zespół jest co najmniej równie cenny jak toruński, a pojawiające się na części obiektów wyobrażenia są historycznym udokumentowaniem powiązań obu ośrodków. Do Torunia przybywali licznie dolnośląscy czeladnicy, aby doskonalić swoje umiejętności, a część z nich zakładała tam swoje warsztaty, ugruntowując sławę miejscowego piekarnictwa.

Forma piernikarska, XIX w., okolice Koźla, Opolszczyzna
Forma piernikarska, XIX w., okolice Koźla, Opolszczyzna

        Kolekcja zróżnicowana jest ze względu na wielkość zabytków (od 10 cm do 1 m) i technikę wykonania, ściśle związaną z ostatecznym przeznaczeniem wypieków. Występują tu formy jedno- i dwustronne oraz dwudzielne do wyrobów pełnoplastycznych. Najstarsza datowana pochodzi z roku 1667, najnowsza - z 1875 (ogółem ok. 1/6 zabytków jest datowanych). Część form - odznaczających się dużymi rozmiarami i niezwykłą precyzją reliefu, zaopatrzonych w inicjały właścicieli lub wykonawców oraz sentencje - prawdopodobnie wykonana została na egzamin mistrzowski.

Forma piernikarska, XIX w., Dolny Śląsk
Forma piernikarska, XIX w., Dolny Śląsk

        W całym zbiorze na szczególne wyróżnienie zasługują eksponaty z Bytomia Odrzańskiego - z godłami cechu, miejscowości oraz wkomponowanymi nazwiskami mistrzów piekarskich.
        Stosunkowo nieliczne przedstawienia sakralne zdominowane są przez typowe dla tych wyrobów przedstawienia dam i kawalerów w zdobnych szatach, huzarów, niemowląt w powijakach, przedstawicieli różnych zawodów, zwierząt, tablic z alfabetem, wirujących kół i serc. Większość z nich ma znaczenie symboliczne, co łączy się z pewną funkcją piernika, który mógł być podarunkiem komunikującym określone treści osobie obdarowywanej.


Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Partnerzy medialni